“Hij is tactisch heel sterk”, is een uitspraak die je vaak hoort over goede spelers. In de kranten, door analisten op tv, of gewoon met je collega’s bij de koffieautomaat. Maar bedoelt iedereen hetzelfde als ze dat zeggen? Tactische kwaliteit bestaat uit een groot scala aan vaardigheden, en het is moeilijk om te definiëren wat een speler precies tactisch beter maakt dan een ander. Iedereen kan zien dat er iets is wat de speler speciaal maakt, maar het benoemen is lastiger dan het lijkt. En omgekeerd, soms is een speler heel belangrijk voor een team door zijn tactische kwaliteiten, maar valt hij niet op in het spel. 

De meeste mensen zullen de tactische kwaliteiten van een speler beoordelen aan de hand van de keuzes die hij maakt aan de bal. Passt hij naar voren of naar achteren, maakt hij een mooie tackle of laat hij zich passeren? Dat klinkt logisch, aangezien hij op dat moment het meeste invloed heeft op het spel van zijn team. Maar gemiddeld gezien heeft een speler maar 53 seconden per wedstrijd balbezit, volgens een onderzoek in het Journal of Sport Sciences. Dat is minder dan 1% van een wedstrijd van 90 minuten! Dus hem alleen beoordelen op dit kleine percentage van zijn acties is niet eerlijk, hoewel het nog steeds een belangrijk onderdeel is van tactiek. 

Statistieken vangen alleen de acties van een speler aan de bal. Deze statistieken kunnen erg nuttig zijn in onder andere het vaststellen van waar een speler goed in is wanneer hij aan de bal is, en sommige stats kunnen zelfs een indicatie geven van de positionering van de speler, zoals intercepties en blocks. Maar feit blijft dat ze maar 1% van de acties van de speler tijdens een wedstrijd beschrijven. In de toekomst kunnen statistieken wellicht met een positiedatasysteem gecombineerd kunnen worden om een beter beeld te geven, maar tot dan is video-analyse de enige manier om een holistische tactische analyse te kunnen doen.  

Met video-analyse kunnen de acties van de speler aan de bal én zonder bal worden geanalyseerd. Acties zonder bal zijn namelijk essentieel voor het beoordelen van de tactische kwaliteit van een speler. Dus, wat zijn de belangrijkste aspecten van tactische kwaliteit die met video-analyse wel gevangen worden en met statistieken niet? Als u de vorige blogs heeft gelezen raadt u het waarschijnlijk al: tactisch bewustzijn. Precies, datgene waar we het al vijf blogs over hebben. Maar wat is dat bewustzijn precies en hoe kunnen we zien of een speler tactisch bewust is? 

Tactisch bewust zijn betekent dat je weet welke situaties er op het veld aan het ontwikkelen zijn. Een voorwaarde voor bewustzijn is observatie. Je moet zien wat er gebeurt. Niet alleen naar de bal kijken, maar regelmatig over je schouders kijken om te zien wat er achter je gebeurt. Ook als de bal ver van je weg is, moet je het hele veld observeren zodat je weet wat je moet doen als de bal wel dichtbij komt. Om jezelf zo veel mogelijk ruimte te verschaffen voor je een pass ontvangt, moet je eerst in alle richtingen om je heen kijken om je zo ver mogelijk weg te positioneren van de tegenstanders. Kijk maar hoe Mark Diemers dit vorig jaar deed, na een aantal sessies met Your Tactical Analyst.  

VIDEO – Your Tactical Analyst: Mark Diemers

Alleen observeren en je bewust zijn van de situatie is natuurlijk niet genoeg. Met de informatie die je ontvangt door observatie, moet je actie ondernemen. Het verwerken van de informatie en het kiezen van de juiste actie ís tactische kwaliteit. Natuurlijk zijn er veel verschillende situaties die verschillende acties vereisen, en een speler kan beter zijn in het herkennen en uitvoeren van een bepaalde situatie dan een andere. Maar of een speler tactisch bewust is kan worden gezien door hoe hij zijn omgeving observeert. Kijkt de speler alleen naar de bal, of kijkt hij regelmatig om zich heen? 

Het veld constant in kaart brengen door observatie betekent dat je weet waar je teamgenoten en tegenstanders op elk moment zijn. Dit kan je helpen om een geïnformeerde en goede beslissing te maken, zeker wanneer je niet veel tijd hebt om na te denken. Goed observeren is hier heel belangrijk in. Wees geen ball-watcher, maar kijk regelmatig achterom en om je heen. De volgende stap is herkennen in welke situatie je zit, met de informatie die je hebt verzameld door je kijkgedrag. De juiste actie om uit te voeren hangt dan af van de situatie en of je de situatie goed hebt ingeschat. De juiste actie uitvoeren is uiteraard belangrijk in de tactische prestatie, maar het observeren en bewust zijn van het spel is een zeer belangrijke factor hierin.