Het belang van tactiek

sep 12, 2017 | Geen categorie

Wat is tactiek?

Wat maakt een goede voetballer? Dat is een vraag die trainers, coaches, scouts en wetenschappers al lang bezig houdt. Voetbal is een zeer veelzijdige sport en het is daarom niet makkelijk te zeggen wat er nodig is om de top te bereiken. Je hoeft bijvoorbeeld niet per se heel lang te zijn, of heel sterk. Er zijn meerdere wegen die naar het hoogste niveau leiden. Als je niet groot of sterk bent, moet je slim zijn om te overleven in de soms harde jeugdopleidingen. Er zijn grofweg vier domeinen waarin je voetballers kunt beoordelen die belangrijk zijn voor de prestatie: fysieke capaciteiten, technische kwaliteiten, psychologische kenmerken, en tactische kwaliteiten.

Spelers besteden veel tijd aan het verbeteren van hun fysiek en hun technische skills, vaak door middel van trainingen bij de club (of bij een externe partij) die wetenschappelijk onderlegd zijn. Ook is het gebruik van een mental coach al lang geen taboe meer. Een goede mental coach kan een speler helpen om psychologisch stappen te zetten die kunnen leiden tot een verbeterde prestatie op het veld. Al deze verbeteringen zijn tegenwoordig op spelers individueel gericht, om ze zo optimaal mogelijk beter te maken op al deze vlakken. Hoe individueler de aanpak, hoe sneller het kan leiden tot verbetering. Daarom is het vreemd dat tactische training vrijwel alleen op teamniveau wordt gegeven in het profvoetbal.

Trainers kunnen wedstrijden tactisch tot in detail voorbereiden, maar meestal heeft dit vooral betrekking tot hoe je als team speelt. De officiële definitie van tactiek is: een zorgvuldig geplande actie of strategie om een bepaald doel te bereiken. In het voetbal betekent dat: hoe een team/speler gebruik maakt van ruimte, tijd en individuele acties om een wedstrijd te winnen. Dus tactiek is het strijdplan dat een coach bedenkt over hoe zijn team in grote lijnen zal gaan spelen, maar er is volgens deze definitie ook een individueel niveau van tactiek. Tactiek is ook elke individuele actie van elke speler op het veld tijdens de wedstrijd. Elke actie moet met een doel zijn, en dat doel moet zijn om de wedstrijd te winnen. Om te weten welke actie de speler moet maken, moet hij zich bewust zijn van de situatie waarin hij zich bevindt, en welke actie in die situatie zal leiden tot het gewenste effect.

Hier vinden we de kern van individuele tactiek. Pas als een speler zich consequent bewust is van de situatie om hem heen, kan hij doelgericht zijn in al zijn acties. Zolang een speler alles op intuïtie doet, kan hij wel degelijk de goede actie maken, maar is de kans dat het de volgende keer fout gaat ook aanwezig. De juiste beslissingen en acties maken is misschien wel het belangrijkste aspect in voetbal: zeker op het hoogste niveau kan één fout fataal zijn. Ook is de juiste actie vaak afhankelijk van hoe de coach wil spelen. De tactiek op teamniveau beïnvloedt dus de tactiek op individueel niveau. Hoewel trainers en coaches veel aandacht besteden aan de tactiek op teamniveau, is het moeilijk om iedere speler van genoeg individuele feedback op tactisch gebied te voorzien, omdat dat simpelweg te veel tijd kost. Hierdoor is er nog veel winst te halen op dit gebied.

Stel je voor: een speler maakt een transfer van een team dat ver inzakt en zelden druk naar voren geeft naar een team als Liverpool, waar onder Jürgen Klopp hoge druk de norm is. Bij zijn oude team was hij altijd een van de uitblinkers, omdat hij de speelstijl al vanaf de jeugdopleiding speelde. Deze speler is niet gewend aan de tactiek op teamniveau van de nieuwe club, en zal als hij niet op individueel niveau de juiste tactische aanwijzingen krijgt, waarschijnlijk niet in het eerste elftal komen.

Samenvattend, tactiek is veel meer dan 4-4-2 of 4-3-3 met de punt naar achteren. Tactiek is elke actie op het veld tijdens een wedstrijd. De coach denkt de tactiek op teamniveau uit, maar de spelers moeten het uitvoeren. En om de tactiek van de coach goed uit te kunnen voeren moeten de spelers zich bewust zijn van de situatie waar ze zich in bevinden, en die op waarde kunnen schatten om de juiste actie te maken.

 

Geschreven door: Mats de Leeuw den Bouter.